 |
13 Mayıs 2006 Cumartesi | Levent OZLER
Endüstriyel Tasarım Mimarlığın Alt Uzmanlık Alanı Olarak Kabul Edilemez
Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu, Mimarlık Okulları Bölüm Başkanları İletişim Grubu (MOBBİG) tarafindan önerilen ve endüstriyel tasarımı mimarlığın bir alt uzmanlık alanı olarak kabul eden yasa tasarısı değişiklliğine karşı görüş geliştirdi. Avrupa Birliği uyum çalışmaları kapsamında mimarlık mesleği ve eğitiminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde yaklaşık bir yıldır gündemde olan tartışmalar, çevre tasarımı, kent planlama, kentsel tasarım, endüstriyel tasarım, peyzaj tasarımı gibi disiplinleri mimarlık eğitiminden sonra özelleşilebilecek alt uzmanlık alanları olarak görmekte, bu disiplinlerin lisans programlarında ortak eğitim verilmesini önermektedir.
Bu yaklaşıma karşı, ETMK ve Türkiye'de Endüstriyel Tasarım ve Endüstri Ürünleri Tasarımı Eğitimi veren üniversitelerdeki öğretim elemanlarının katılımıyla oluşturulan aşağıdaki görüş metni, XXII. MOBBIG toplantı sekreteryasına, ve bilgi için çeşitli kamu kuruluşlarına iletildi.
Sayın Mimarlık Bölüm Başkanları ve MOBBİG Katılımcıları,
Avrupa Birliği uyum çalışmaları kapsamında mimarlık mesleği ve eğitimine yönelik yeniden yapılanma çalışmalarına ilişkin TMMOB Mimarlar Odası ve MOBBİG tarafından düzenlenen toplantıların sonuç raporları ve ilgili yasa tasarısı endüstri ürünleri tasarımı mesleği ve eğitimi konusunda bazı önermeler içermektedir.
Örneğin yasa tasarısının 47/b bendinin ikinci paragrafında "Yüksek mimarlar, restorasyon, kentsel tasarım, iç tasarım, peyzaj tasarımı gibi mimarlık disiplini içinde özelleşen tasarım alanlarında uzmanlaşmak isterlerse süresi bir yıl ile üç yıl arasında değişen ilave eğitim programlarını tamamlamak zorundadır." denilmektedir. Burada sayılan kentsel tasarım, peyzaj tasarımı gibi disiplinler mimarlığın alt uzmanlık alanları olarak tanımlanmakta, "gibi" sözcüğüyle bu örneklerin istenildiği kadar genişletilmesine olanak verilmektedir. Buradaki "gibi" sözcüğü böyle bir kanunda yer almamalı, sayılanlar örnekler değil tam bir liste olmalıdır.
Yasa tasarısına Mobbig'in değişiklik önerisinde* ise 47/d bendi "Çevre tasarımı, kent planlama, kentsel tasarım, endüstriyel tasarım, peyzaj tasarımı ve benzeri mimarlık disiplini içinde özelleşen tasarım alanlarında uzmanlaşmak isteyenler alan seçimlerine göre en az dört sömestirlik kuramsal ve uygulamalı eğitimi tamamlayarak "belirledikleri uzmanlık alanlarında Yüksek Mimar" ünvanı ile mezun olurlar." şeklindedir. Burada endüstriyel tasarım açıkça mimarlığın alt uzmanlık alanı olarak önerilmektedir. 13 Haziran 2005 tarihindeki 3. Mimarlık ve Eğitim Kurultayının toplantı notlarında endüstri ürünleri tasarımı mimarlığın "alt mesleği", "uzmanlık mesleği" olarak ifade edilmekte (s:8, s:19), bu gibi branşların mimar olduktan sonra bir uzmanlık eğitimi olarak verilebileceği (s:14), bu tür bölümlerin (kapatılamadıkları ifade edilerek) ortak eğitim programına tabi tutulmaları (s:17) önerilmektedir.
Ülkemizde endüstri ürünleri tasarımı lisans eğitimi bağımsız bir disiplin olarak 30 yılı aşkın süredir verilmekte, bu eğitimi veren bölümlerin mezunları, otomotiv, beyaz eşya, sıhhi seramik, elektronik ürünler, tıbbi aletler, ambalaj ve iletişim gibi ürün geliştirme süreçleri mimarları içermeyen endüstriyel sektörlerde ağırlıklı olarak hizmet vermektedirler. Çalışma alanları mimarlık bilim dalının öğretilerinin dışında kalan pazarlama, rekabet, kullanıcı, ergonomi, üretim teknolojileri, seri üretimde maliyet ve ekonomi gibi süreçleri ve bileşenleri içermektedir. Ülkemizde mühendislik disiplinlerinin tersine, endüstri ürünleri tasarımı eğitimi veren bölümler bağlı oldukları fakültelerdeki diğer bölümlerle çok az sayıda ders paylaşırlar. Genellikle kendilerine özgü eğitim programları olan endüstri ürünleri tasarımı bölümleri Avrupa'daki ve dünyadaki çoğu örneğinde mimarlık fakültelerinin değil tasarım okullarının veya fakültelerinin altında, ülkemizdeki örneklerin ise bir kısmı mimarlık fakültelerinin, bir kısmı güzel sanatlar fakültelerinin altında yer alırlar. Eğitim programları, akademik uzmanlık alanları ve mesleki etkinlik alanları dikkate alındığında endüstri ürünleri tasarımı bağımsız bir disiplindir ve mimarlığın bir alt uzmanlık alanı olarak kabul edilemez.
Konunun yasalaşması ve endüstri ürünleri tasarımının mimarlığın bir alt disiplini olarak belirlenmesinin mümkün olması durumunda bundan olumsuz etkilenecek yapılar sadece endüstri ürünleri tasarımı bölümleri ve mesleği değil, konu ile ilgili tüm endüstri kuruluşları, sektörler ve ülke ekonomisi olacaktır.
Saygılarımla,
Gülay Hasdoğan
Yönetim Kurulu Başkanı
Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu
11 Mayıs 2006
Bu metin ETMK (Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu) ve Türkiye'de Endüstriyel Tasarım, Endüstri Ürünleri Tasarımı Eğitimi veren üniversitelerdeki öğretim elemanlarının katılımıyla oluşturulmuştur.
Bilgi için:
Yükseköğretim Kurulu
Mimarlık Eğitimi AB Uyum Komisyonu
Türkiye İhracatçılar Meclisi
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
Türk Patent Enstitüsü
ETMK: http://www.dexigner.com/directory/detail/2097/
|
|
|
